Martha van der Molen (60) is, zoals ze zelf zegt een praktijkonderwijsmens. Aan haar tomeloze enthousiasme is niet te merken dat zij al 39 jaar in deze tak van het onderwijs rondwandelt. Eerst als leerkracht en de laatste jaren als directielid. Vorig jaar kwam er een vacature vrij om Passend Onderwijs voor haar school op de kaart te zetten en sinds 2008 zet ze zich daarvoor met hart en ziel in. Haar school? Het Roelof van Echten college in Hoogeveen. Een cluster van zeven locaties en dislocaties voor Christelijk Voortgezet Onderwijs.

“Ik heb altijd geroepen dat Passend onderwijs vanuit het praktijkonderwijs plaats moet vinden. Er is een logische verbinding met het speciaal onderwijs en er behoorlijk wat expertise over de cluster 3 en 4. Niet alleen pedagogisch didactisch maar zeker ook orthopedagogisch. Praktijkonderwijs heette vroeger het BLO. Destijds ging het meer om de gezelligheid en als je de kinderen nog iets kon leren was dat mooi meegenomen. Dat is veranderd. Er moest niet meer geknuffeld maar gebuffeld worden.

Sinds 2000 zit het praktijkonderwijs onderdeel van onze school. We zijn toen al snel begonnen met visiegesprekken. Uiteindelijk kwam daar na heel veel sessies uit dat wij een christelijke school willen zijn voor alle leerlingen. De visie wordt absoluut breed gedragen. Een solide basis om op verder te gaan. En dat hebben we gedaan. Vorig jaar hebben we besloten dat er nieuwbouw moet komen. Maar als je een school wilt zijn voor alle leerlingen dan moet je voor er een paal in de gaat praten met alle partijen. In Hoogeveen is een cluster 3 en een cluster 4-school en een orthopedagogisch behandelcentrum met een onderwijssetting. Er is contact gezocht met de besturen en directies van deze scholen en we zijn om tafel gaan zitten. We zijn met elkaar op werkbezoek naar Amerika geweest, want wat betekent het nou als je min of meer inclusief gaat denken? En kunnen we dat? Ik bedoel met inclusief onderwijs écht inclusief zoals het in Amerika is. Daar is het echt anders en is bij wet geregeld dat alle leerlingen naar het reguliere onderwijs moeten gaan. Slechts een klein deel volgt speciaal onderwijs. De reguliere school moet dat vanuit het eigen budget betalen en dat is een kostbare zaak. Die drempel is hoog, dus zitten er kinderen in een les over bijvoorbeeld celbiologie die daar helemaal niets van begrijpen.

Zo moet het niet. Er zijn nu eenmaal kinderen die niet mee kunnen draaien in het reguliere onderwijs. Wij denken dat wij kinderen met een plek in het speciale onderwijs bij onderdelen van het reguliere aanbod kunnen betrekken. Ik kan me voorstellen dat, als we over cluster 3- leerlingen praten, er leerlingen zijn die heel goed mee kunnen doen aan de branchegerichte opleidingen van het praktijkonderwijs. Daar zijn we al mee bezig. In het praktijkonderwijs zitten beslist leerlingen die met een beetje hulp best het VMBO diploma kunnen halen. Maar ook voor cluster 4 leerlingen kan de overstap naar praktijkonderwijs een mogelijkheid zijn. We gaan ook speciale klassen maken binnen het reguliere onderwijs. 

Het Nederlandse systeem is eigenlijk niet zo verkeerd. Toen we terugkwamen uit Amerika hebben we een samenwerkingsovereenkomst gesloten met het orthopedagogisch behandelcentrum Stichting Dreei, met de RENN 4 (de cluster 4 organisatie Noord-Nederland), met de cluster 4 school ’t Ruigeveldschool,met de cluster 3-school,de van der Ploegschool, met de overkoepelende organisatie van cluster 3; de Vier Provinciën en met de Twijn een school voor kinderen met een lichamelijke en/of een verstandelijke beperking. We hebben uitgesproken dat we een intensieve samenwerking voorstaan en de intentie hebben om samen te gaan bouwen. Maar alleen daar moet het niet bij blijven. We denken aan een gezamenlijk expertisecentrum, aan grensoverstijgende nieuwe onderwijszorg-arrangementen, samenstelling van speciale lespakketten en misschien wel aan het bouwen van één school. We zijn nu op het punt beland dat we moeten gaan beslissen hoe we dat gaan doen. Hoe je dat organisatorisch financieel aanpakt. We willen beslist dat al het geld in één pot komt. Wil je iets met de leerlingen dan moet je niet op drie deuren hoeven te kloppen.
De één-loketgedachte. Maar niet alleen voor toewijzing van zorg of onderwijsmogelijkheden maar ook voor de financiën van de school. Dat is behoorlijk ambitieus. De RENN4 doet bijvoorbeeld maar een klein stukje in Hoogeveen maar bedient ook Groningen, Friesland en Drenthe. Dat vraagt om duidelijke en goede afspraken.

We hebben een werkgroep samengesteld en een vlekkenplan opgesteld onder de deskundige leiding van Henk Keesenberg. Als iemand van ‘buiten’ daar sturing aan kan geven ben je meteen van alle verborgen agendagedachten af. Een man als Henk kan ook de vaart in een project houden. Hij heeft overigens ook het rapport geschreven en met onze inbreng het vlekkenplan vormgegeven. Inmiddels hebben we een plan van aanpak en van eisen opgesteld. De leiding van het project is verdeeld over allerlei lagen. We hebben een kernstuurgroep dat zijn besturen, we hebben een stuurgroep dat zijn de uitvoerende directies en daaronder zit de projectgroep Eduwiek (de voorlopige werknaam) en daar ben ik projectleider van. Het industrieterrein de Wieken wordt de plek van de nieuwe school. De planning is op dit moment 2013. Daar is ruimte genoeg om het VMBO neer te zetten, het praktijkonderwijs, de cluster 3 en 4-school en een paar huizen van De Dreei. De nieuwe locatie ligt naast het ROC en met hen gaan ook we samenwerken over het gezamenlijk gebruik van de praktijkruimte. Een deel van de bovenbouw VMBO wordt geïntegreerd in het ROC. Op die manier proberen we ook daar doorlopende leerlijnen te krijgen en nieuwe trajecten. Heel jammer is dat de HAVO/VWO op een andere locatie nieuw gaat bouwen. Ze doen wel mee in ons project maar echt enthousiast zijn ze nog niet. We hebben pas een startdag Passend Onderwijs gehad waarbij ze niet aanwezig konden zijn. In september krijgen ze een eigen startconferentie Passend Onderwijs, waar ik het plan zal presenteren. Ik wil ze graag vertellen dat we nu echt kunnen focussen op de autiklas en op hoogbegaafdheid. Hopenlijk dat we ze via die ingang enthousiast krijgen om samen verder te bouwen.