Zoeken

Het vastgelopen kind: wie is schuldig?

Erg genoeg word ik regelmatig geconfronteerd met situaties die geheel uit de hand gelopen zijn. Kinderen, die vastlopen. Kinderen die thuiszitters worden en de weg terug naar school die ver weg lijkt. Kijken we daarbij ook naar onszelf en onze eigen rol?

Twijfelen aan je wijze van opvoeden

Ouders zoeken hun weg met hun kind dat ze zien lijden. Ze doen hun uiterste best. Al snel merken ze dat de opvoeding, die wel werkt bij hun andere kinderen, niet bij dit kind werkt. Ze geven meer mee en beschermen het kind meer. Omdat ze voelen dat dat nodig is. Daarbij ontstaat een spanningsveld in het gezin, maar ook daarbuiten. Mensen om het gezin heen, zien opvoedingsproblemen. Zij denken onterecht dat het allemaal op te lossen met een stevigere opvoeding. Soms denken ze zelfs dat het moeilijke gedrag van het kind ontstaan is door de opvoedkundige onmacht van de ouders. Dat er in de opvoeding op den duur problemen ontstaan, is vanzelfsprekend. De problematiek van het kind toeschrijven aan de ouders is echter een dramatische fout, dat het gezin in een crisis kan brengen.

Kind loopt vast en ouders raken overbelast

Voor het kind zelf is de situatie vaak heel zwaar. Ga maar na: aan de ene kant niet begrijpen waarom je dingen niet kan, en aan de andere kant weten dat je bepaalde dingen veel beter door hebt dan volwassenen. Vanuit deze tweespalt zetten kinderen met autisme hun ouders onder druk om de grenzen op te rekken. Enerzijds zijn er het huidige schoolsysteem en de sterke ongestructureerde individualisering. Anderzijds zijn er strakke eisen qua prestaties omdat anders de school in financiële problemen komt. Dit zorgt ervoor dat een kind met autisme snel vastloopt op school. Het kind gaat zich verzetten tegen het naar school gaan. Angst met betrekking tot het contact met leeftijdgenoten en faalangst met betrekking tot de leerstof krijgen vat op het kind, waarbij het voor ouders vaak erg moeilijk sturen wordt. Omdat het raadselachtig lijkt wat het kind nodig heeft en ouders zich niet goed raad weten, gaat dit de relatie van de ouders belasten. Soms houdt de relatie zelfs geen stand.

Oprecht luisteren

Vervolgens worden oplossingen gezocht in de vorm van ambulante begeleiding, speciaal onderwijs en uiteindelijk in veel gevallen in opname van het kind. Omdat er in geval van opname al veel gebeurd is en het kind onhandelbaar lijkt te zijn geworden, is ook daar vaak handelingsverlegenheid. Dit maakt de kinderen wanhopig en maakt hun gedrag extremer, omdat ze meer door angst en hun schreeuw om hulp gedomineerd worden, dan door de werkelijke problematiek die eraan ten grondslag ligt. Hun gedrag is buitengewoon lastig, maar dat is het voor henzelf ook. Zij willen dat gedrag niet vertonen maar kunnen het zelf niet meer stoppen. De insteek echter, waarbij oprecht wordt geluisterd, gepraat en contact wordt gemaakt, zorgt ervoor dat het kind meer zichzelf wordt en minder extreem gedrag vertoont.

Rustperiode

Kinderen kunnen getraumatiseerd raken door school of door een opname. Ze hebben dan een rustperiode nodig. Dit idee is analoog aan de ontdekking in de jaren negentig dat soldaten na hun verblijf in een oorlogsgebied, eerst een periode in quarantaine gingen, voordat zij terugkeerden naar de ‘normale’ wereld. De roep om zwaardere residentiële zorg, zal bij het vastlopen alleen maar tot meer escalaties leiden. Dit is altijd een weg van escalatie. Om dat te doorbreken is de-escalatie noodzakelijk.

Niemand is schuldig

Het is onverstandig om wie dan ook de schuld te geven:

  • de ouders omdat ze niet zouden kunnen opvoeden;
  • de school omdat die niet passend zou zijn;
  • de hulpverlening omdat ze het niet aan zouden kunnen;
  • de residentiële setting omdat ze een hopeloze situatie willen beëindigen;
  • het kind zelf omdat hij/zij geen diagnose zou hebben, maar zou terroriseren.

In de waanzin die in deze tornado is ontstaan, is niemand meer in staat om het beste uit zichzelf te laten komen. Het is dan ook niet menselijk om wie dan ook daarvoor te beschuldigen. Wel is het zaak dat iedereen in oprechtheid toegeeft dat het mis is gelopen, en dat het niet zo bedoeld was. Dat de onmacht regeerde, die vervolgens machtswellust in het kind opriep. Kortom: verontschuldigen is nuttiger dan beschuldigen!

Dr. Martine F. Delfos, april 2017
Wil jij ook meer handvatten krijgen? Meld je dan aan voor de onderwijschallenge van de coalitie Vanuit autisme bekeken. Deelnemers ontvangen gedurende vijf weken met vaste regelmaat tips, inspiratiebronnen, ideeën, materialen en opdrachten toegestuurd, waarmee ze direct aan het werk kunnen. Tijdens deze challenge staan het kind en de jongere (met autisme) centraal en is het
Maatwerk in onderwijs én zorg is nodig om een kind met autisme een veilige omgeving te bieden waarin hij zich in eigen tempo evenwichtig kan ontwikkelen. Door mee te doen aan de challenge lukt het beter om het verschil te maken voor deze en vele andere kinderen en jongeren met een vorm van autisme.

Aanmelden kan nog 30 mei 2017 op de website van Vanuit autisme bekeken


Deel dit bericht

  • Delen op Twitter
  • Delen op LinkedIn
  • Delen op Facebook
De website passend onderwijs valt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
De informatie op deze website komt tot stand in samenwerking met onder andere de PO–Raad, de VO–raad, de AOC Raad en de MBO Raad.
Waarmerk drempelvrij